Interview met Terence van der Hout – researcher voor het GDfund
Wat zijn de kansen voor 2012. Maar eerst even terugkijken. Tot en met mei leek alles nog koek en ei met de ree-aandelen. Daarna stortte (ook) de aandelen van de ree-mijnbouwbedrijven in elkaar. Wat zijn hiervan de oorzaken geweest?
De rare earth (REE) markt werd vorig jaar juli opgestookt door de aankondiging van China dat ze de export quota’s ging verlagen. Maar de echte vlam ging pas in november 2010 in de pan, nadat Japan een Chinese vissersboot aanhield omdat het zich te ver in Japans territoriale wateren begaf. De kapitein werd vastgehouden, en China reageerde in extremis door alle REE export naar Japan stop te zetten. De onbekende grondstoffen rare earth elements werden dus ingezet als diplomatiek wapen, en sindsdien heeft REE de aandacht van de wereldmedia. Vervolgens kondigde China productiequotums voor Chinese REE mijnbouwers aan, liet ze weten illegale mijnen te gaan sluiten, smokkel van REE te gaan tegenhouden, en om een nationale voorraad in REE te gaan aanleggen in verband met de tekorten die China voor zichzelf voorziet over een jaar of vijf. Let wel, in China wordt nu ongeveer 95% van alle mondiale REE productie gemijnd.
Er gingen grote alarmbellen af in de kantoren van hightech bedrijven, auto-onderdelenfabrikanten en windturbinebouwers. Knijpen van de toelevering van deze essentiële grondstoffen bracht het voortbestaan van deze sectoren in gevaar. Presidenten en premiers werden ingeschakeld, de WTO werd aan het werk gezet, en de media speelde haar sensatie-rol. Zo kon het komen dat bepaalde rare earth elementen met meer dan 1.000% in prijs stegen, binnen een tijdsbestek van een half jaar.
De junior mijnbouwers hielpen mee het schaarste-verhaal te verkondigen, en sommigen zagen hun waarde met honderden procenten stijgen. Waar er aanvankelijk ca. 15 juniors buiten China op zoek waren naar REE, is dit nu opgelopen tot meer dan 200.
In het voorjaar van 2011 begon het tij te keren. Producenten begonnen efficiency slagen uit te voeren op hun productieprocessen. De financiële problemen met Griekenland waren de eerste aanzetten van wat zou uitbarsten tot de eurocrisis. Ook begonnen de eerste lagere prognoses voor de Chinese economische groei door te sijpelen. REE zijn conjunctuurgevoelig, en de vraag naar REE begon hierop te reageren. Van zeer grote invloed was de ramp bij Fukushima. De vloedgolf vaagde een deel van de Japanse productiecapaciteit weg, en hiermee verdween een groot deel van de mondiale vraag naar REE. Deze vraag komt langzaam weer op gang, maar de overstromingen in Noord Thailand hebben de productie van de verwerkende industrieën voor REE platgelegd. Ook dit heeft grote impact op de vraag. Chinese speculanten die in het voorjaar grote partijen REE hadden opgekocht in de verwachting deze later tegen weer hogere prijzen te kunnen verkopen, kwamen bedrogen uit, en hebben de afgelopen periode hun waar op de markt gedumpt. Dit alles heeft de prijzen van REE sterk gedrukt, en is oorzaak van de huidige malaise in de REE markt. Van een perfect storm, zijn we beland in de wereld van Murphy.
China wordt algemeen als de spil van het hele ree-verhaal gezien. Hoe is het met deze status en zal die in 2012 veranderen?
Om de Chinese dominantie te illustreren, even een paar droge cijfers. Op dit moment produceert China ca. 115.000 – 120.000 ton van de totale 125.000 ton RE Oxides (REO). Mochten Molycorp en Lynas hun 2012 productiedoelen bereiken (geenszins zeker), komt er volgend jaar ca. 10.000 – 15.000 ton REO bij, terwijl China heeft aangekondigd productie te zullen verminderen tot ca. 90.000 ton REO. Dus ook volgend jaar behoudt China een 90% aandeel in de productie van REO.
Voor wat betreft China’s beleid en invloed op de markten, zal dit in 2012 waarschijnlijk niet zo schokkend zijn als in 2010 en 2011. De koers is nu duidelijk. China gaat minder produceren, minder exporteren, high-end technologie naar zich toe trekken, en over een paar jaar zelfs Heavy REE (HREE) importeren. Het Chinese monopolie zal gaandeweg worden verlegd van REE mijnbouw naar hoogwaardige magneten- en fosforenproductie t.b.v. de high-tech en groene technologie.
Hoe zit het met de feitelijke rare earth elementen. Vraag en aanbod, hoe gaat het daarmee. Waar worden die door bepaald en zal daar verandering in komen in 2012?
De vraag naar REE voor 2012 is moeilijk te voorspellen. Zoals gezegd zijn REE conjunctuurgevoelig, en de grote financiële onzekerheden in de westerse wereld gaan invloed hebben op de vraag naar goederen die niet als noodzakelijk worden beschouwd. Dit beeld verschuift wel enigszins. Kennelijk vinden we steeds meer dat plasma tv’s, PDA’s en laptop’s tot onze basisbehoeften behoren, maar stel dat de Eurocrisis in 2012 écht doorzet tot rampzalige proporties, zal de vraag naar deze artikelen wegvallen. En dus ook navenant de vraag naar REE. We zagen dit ook in 2008.
Mocht de financiële apocalyps zich in 2012 echter nog niet voltrekken, dan gelden er andere regels. De vraag naar REE groeit al jaren lang gestaag met 8%. Met name op het gebied van high-performance magneten en fosforen (verlichting en LCD schermen) wordt een aanhoudende stevige groei verwacht die oploopt tot boven de 10%.
Waar we wel een beetje rekening mee moeten gaan houden is hoe hoog de prijzen van REE in 2012 gaan staan. Hoge prijzen maken sommige producten onevenredig duur, zodanig dat men gaat zoeken naar vermindering in de toepassing, en zelfs vervanging in sommige producten waar prestatie niet zo kritisch is. Ook komen er recyclinginitiatieven van de grond, maar die zullen in 2012 geen significante rol spelen.
Welke elementen zullen het komende jaar beter gaan doen dan de anderen en waarom. Je bezoekt nogal eens een beurs/congres betreffende (ree) mijnbouw. Heb je recentelijke nieuwe inzichten gehoord aldaar?
Een gevolg van de sterk gestegen prijzen van de afgelopen tijd en de reacties van gebruikers hierop, veroorzaakt nu een scheiding. Aan de ene kant zullen de REE die worden gebruikt als commodities (zeer prijsgevoelig, verminderd prestatiegevoelig) vanzelf uit de productieprocessen worden ge-innoveerd. Niet elke magneet hoeft zo sterk te zijn dat dit het gebruik van dysprosium tegen $2.000 per kilo rechtvaardigt, als magnesium voldoende prestaties levert tegen ca. $3 per kilo. Het aanpassen van productieprocessen aan deze nieuwe realiteit vergt wel enige tijd, en het zou nog tot eind volgend jaar kunnen duren voordat dit goed door begint te werken in de vraag. Maar als het eenmaal uit het productieproces verwijderd is, komt het niet meer terug.
Aan de andere kant, ontstijgt de gemiddelde vraag van een aantal elementen al enige tijd het aanbod ervan. Zo zijn de ‘magneet’- elementen dysprosium en neodymium, alsook de fosforen terbium, yttrium en europium zeer gewild vanwege hun unieke eigenschappen. Deze elementen zijn nagenoeg onvervangbaar in toepassingen waar sprake is van extremere omstandigheden zoals bij grote hitte of corrosie, of waar geleiding of magnetische capaciteit belangrijk zijn. Behalve voor neodymium spreken we hier over de HREE. Vanwege deze eigenschappen zijn ze ook gewild in de technologische innovatie. Deze combinatie zorgt ervoor dat er niet genoeg van deze elementen geproduceerd kunnen worden om aan de vraag te voldoen, en dit zal vele jaren duren. China heeft zelfs de verwachting uitgesproken dat ze deze elementen binnen afzienbare tijd zullen moeten importeren.
Canadian Intl Minerals (CIN.V) was nogal favoriet bij de deelnemers van de ree-competitie. Hoe kan het dat een dergelijk bedrijf van 0,70 naar 0,05 zakt in een jaartje tijd. Verkeerde mineralen, problemen met vergunningen, niet capabel management?
CIN heeft nogal last gehad van door haarzelf opgeklopte verwachtingen. In November vorig jaar, midden in de REE hype, kwam het bedrijf met nieuws dat het REE mineralisatie had aangetroffen bij hun Carbo deposit. Boorstalen lagen bij het lab, en de resultaten zouden binnen korte tijd worden gepubliceerd. Het bedrijf steeg binnen een week van 20c naar 75c. 3½ maand later werden dan eindelijk de resultaten gepubliceerd, en deze waren teleurstellend. Aandeel zakte vervolgens terug, en het bedrijf heeft verder niets meer laten zien. Sindsdien heeft het bedrijf last van de REE malaise. Dus eigenlijk een management probleem.
Welke mijnbouwbedrijven zullen (in het algemeen gesproken) boven komen drijven volgend jaar en waarom. Waar moeten beleggers opletten als ze in REE-aandelen willen instappen?
Gegeven de tweedeling in de REE sector zullen volgens mij de duurzame kansen liggen bij bedrijven die grote volumes van de Big-5 elementen (neodymium, europium, dysprosium, terbium en yttrium) tegen lage kosten kunnen produceren. Dus belangrijk zijn welke REE er in grote volumes in de erts zit (HREE vs LREE), wat de concentratie van de erts is (‘grade’), en hoe makkelijk de elementen zijn los te weken van de mineralen (‘mineralogy’ en ‘recoveries’). Helaas zeggen fundamenten niets over het vooruitzicht voor 2012, aangezien er geen enkel bedrijf met significante volumes aan HREE in 2012 de markt op komt.
Welke bedrijven doen het goed in 2012? Bedrijven met een significante nieuwe ontdekking doen het meestal goed, alhoewel ik verwacht dat HREE ontdekkingen het beter zullen doen dan Light REE (LREE).
Let dit jaar op Groenland, alwaar de regering actief bezig is om Chinese investeerders te trekken voor de verschillende REE projecten.
Ten slotte is er een aantal bedrijven dat in verder gevorderde staat van ontwikkeling is. Deze zullen belangstelling krijgen van buitenlandse investeerders (in de vorm van staatsbedrijven uit China, Japan of Korea) of grote high-tech- of automobielproducenten. Deze belangstelling kan zich uiten in de vorm van joint ventures (JV) om projecten te ontwikkelen. Dit is meestal een goed teken, omdat de partners geld in het project storten, en dus bereid zijn een deel van het risico te dragen. Een andere vorm van samenwerking zijn de Memorandums of Understanding (MOU), waarbij samenwerking wordt toegezegd op het moment dat er wordt geproduceerd. Deze laatste zijn vaak zonder enige financiële verplichting, en zegt dus eigenlijk nog niet zoveel. Een derde variant zijn de zogenaamde off-take overeenkomsten. Dit zijn contracten die gebruikers tekenen om voor een bepaalde periode, tegen een bepaalde prijs een bepaalde hoeveelheid producten af te nemen. Deze worden meestal in de laatste fase vóór werkelijke productie gesloten, en zorgen voor opbrengsten.
Zijn er ook nog andersoortige ree-bedrijven waar beleggers in kunnen stappen dan de pure mijnbouw?
- Dacha Strategic Metals (DSM.V) is het enige bedrijf buiten China dat geld verdient aan het aanleggen van voorraden van REE om deze tegen hogere prijzen te verkopen. Als je denkt dat de REE grondstoffen eindeloos blijven stijgen, of je hebt er vertrouwen in dat het management een goede timing heeft voor de inkoop en verkoop van REE, dan kun je in Dacha beleggen.
- Zowel Rhodia (onderdeel van Solvay: SOLB) als Neo Material Technology (NEM.TO) hebben REE scheidingsfaciliteiten, verwerken REE in legeringen en poeders, en produceren magneten en fosforen.
- IBC Advanced Alloys (IB.V) claimt verticaal geïntegreerd te zijn in ‘rare metals’, maar hier komt feitelijk geen REE aan te pas. Ze mijnen en verwerken beryllium in metalen.
- Grace Davison (NYSE: GRA) verwerkt lanthanum tot katalysatoren die gebruikt worden in de olie-industrie (raffinage).
- Vestas (DE:VWS) zet 15% van alle windmolens op aarde neer, en gebruikt enorme hoeveelheden neodymium en dysprosium.
- En als je echt letterlijk in de wereld van REE wilt stappen moet je een Toyota Prius kopen. Kilo’s REE zijn verwerkt in de katalysator, de hybride motor, de accu, tientallen miniatuurmagneten, sensoren, de ruiten enz.
Waar moet een goede motivatie vooral aan voldoen om als waardevol te worden bestempeld mbt de REE-competitie?
Wat is de trigger die het bedrijf het komende jaar meer waard zullen maken? Zelf kijk ik in eerste instantie naar fundamenten, maar voor een competitie met een deadline kunnen andere factoren minstens zo belangrijk zijn. Denk aan wijzigende regelgeving, goedkeuring voor permits, historische data, goed management, politieke ontwikkelingen enz. Maar ook innovaties in winning, productie of gebruik. Tot slot is technische analyse zeer belangrijk voor het bepalen van koop- en verkoopmomenten.
Interview door Wilbert Geers met Terence van der Hout
Twitter: @GoldDiscFund
Disclaimer: Terence van der Hout is a researcher for the Gold&Discovery Fund, and neither he nor the Gold&Discovery Fund has commercial ties to, or shares in, the companies reviewed, unless explicitly stated in the text. The information in this interview is the author’s independent opinion of developments in markets and at companies, and hence may contain factual errors, and may not reflect the opinions of the Gold&Discovery Fund. The content of this interview is not intended as an investment recommendation.
